Jesienią babcia została wezwana do ratusza, burmistrz oznajmił jej o śmierci męża. Babcia dostała ataku, „Mordercy!” – krzyczała – „Zabiliście Go!”. Słysząc rozpaczliwy lament swojej matki, starszy syn – imiennik swego ojca – Zygmunt, spiesząc jej z pomocą spadł ze znajdującego się nieopodal rynku słupa energetycznego, na którym wykonywał prace.
Z notatek wnuczki Elżbiety
14 września 1941
Fałszerstwo daty śmierci
-
-
Akt zgonu
(Urząd Stanu Cywilnego Mauthausen II Nr 581/1941)
Młynarz Sigismund Lipka, wyznania ewangelickiego, zamieszkały w Pogorschela, powiat Krotoschin, zmarł dnia 14 września 1941 roku o godzinie 9:00 w Mauthausen.
Zmarły urodził się dnia 4 lutego 1901 w Lentschütz. Ojciec: nieznany, nie żyje. Matka: nieznana, nie żyje.
Zmarły był w związku małżeńskim ze Stanislawa Lipka z d. Grzanecki.Mauthausen, dnia 27. października 1941
Urzędnik Stanu Cywilnego [nieczytelne]-meier
Pieczęć Urzędnika Stanu Cywilnego, Mauthausen II, Oberdonau powiat Perg -
Wykaz nazwisk do księgi zgonów Urzędu Stanu Cywilnego Mauthausen II – 1941, 1943 r.
Property of US Army on loan to I.T.S. rec’d via Eu. CIC, Arolsen Archives (fotokopie) Namensverzeichnisse zum Sterbebuch des Standesamtes Mauthausen II – 1941, 1943 / 1941
Fotokopie wykazu nazwisk do księgi zgonów Urzędu Stanu Cywilnego Mauthausen II – 1941, 1943 r.
Listenmaterial Arbeitskopien Ordner 120 -
Listy ofiar obozów koncentracyjnych według narodowości (zestawienie powojenne)
Daty śmierci według danych urzędu stanu cywilnego Mauthausen II
Arolsen Archives Listen der Opfer des KL Mauthausen geordnet nach Nationalitäten (Nachkriegsaufstellungen) / Lists of victims by nationality L -Z – (postwar compilation) -
Babcia Irena siedzi obok mamy Stanisławy, za nimi stoją: Stefan, Teresa i Zygmunt. Na rewersie „Na wieczną pamiątkę ofiarują Ci cała rodzina Lipke”.
Mama zrobiła to zdjęcie po otrzymaniu wiadomości o śmierci naszego taty. Wszyscy jesteśmy tu w żałobie.
Wspomnienia córki Ireny -
Babcia Stanisława po śmierci męża otrzymywała z magistratu zapomogę dla rodziny w wysokości 5 marek miesięcznie.
Z notatek wnuczki Elżbiety -
Fotografia z 1945 r., z dziecięcego albumu mojej mamy Elżbiety, podpisana „rodzinka mamusi… oczywiście nie w komplecie”. Fotografię wykonał przyszły mąż babci, mój dziadek Edmund Czarnecki.
-
Wojna oprócz zniszczeń. pozostawiła głębokie rany psychiczne, których czas nie potrafił zabliźnić. Pokutowały one w społeczeństwie przez wiele lat. Na zakończenie rozdziału chciałbym przytoczyć fragment protokołu Kurkowego Bractwa Strzeleckiego z dnia 23 marca 1947 roku, któremu przewodniczył Kazimierz Sierszulski.
Krzysztof Rybka, Pogorzela Pogorschella Brandenstein. II wojna światowa, 2018, s. 262, cyt. za: Protokolarz Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Pogorzeli„Druga wojna światowa zniszczyła kraj, pochłonęła dużą ilość ofiar, wśród tych, którzy już nigdy nie wrócili do swego domu znaleźli się członkowie Bractwa Kurkowego: Komendant Bractwa — porucznik, nauczyciel, powstaniec śp. Baranowski Telesfor odznaczony orderami i krzyżami zasługi — zginął 11.12.1944 r. w. ob. kon. Mathausen; śp. Góźdź Wojciech — sekretarz miejski, odznaczony medalami, zginął dnia 30.1.1941 w ob. kon. w Dachau, [Mauthausen]; śp. Boroński Antoni — rachmistrz miejski, odznaczony medalami, zginął dnia 10.6.1942 w ob. kon. w Mauthausen; śp. Lipke Zygmunt — kupiec, zginął 14.1.1941 r. w ob. kon. Dachau.
Wskutek niszczycielskiej akcji hitlerowskiej zginęło trzech braci mianowicie: śp. Kępski Jan — oberżysta, powstaniec odznaczony. krzyżami i medalami, więzień polityczny, zmarł 10.8.1941 r. po powrocie z fortu VII Poznań na wskutek wyczerpania; śp. Sierszulski Jan — rzeźnik, zginął dnia 25.4.1942 w Dziekance; ASP. Foltynowicz Józef — powstaniec odznaczony medalami i krzyżami zasługi, rolnik, po zaaresztowaniu w styczniu 1940 roku w Koźminie zginął bez śladu.
Na wygnaniu zmarło dwóch braci i to: śp. Bolewicki Jan — rolnik, zmarł 11.10.1942 r. w Maciejowicach powiat Garwoliński; śp. Foltynowicz Bronisław — honorowy członek, zmarł dnia 9.1.1944 r. w Nadarzynie.
Zmarło w czasie okupacji hitlerowskiej na miejscu dwóch braci i to: śp. Zbrożek Bazyli — handlarz, dnia 23 kwietnia 1944 r.; śp. Frąckowiak Józef— rolnik, dnia 22 czerwca 1944 r.
W tej tak ciężkiej okupacji tylko kilku znalazło się braci zaprzeczeńców narodowych, reszta zaś została wierna swojej godności Polaka. Nie będę przytaczał ich nazwisk. Niech historia wyda o nich sąd”.
